Een patiënt die verhuist en zijn medisch dossier wil ophalen, stuit soms op onduidelijkheid: is de behandelend arts verplicht om het volledige dossier over te dragen, en binnen welke termijn? Deze concrete situatie illustreert hoe slecht bekend de verplichtingen van de behandelend arts zijn bij het grote publiek, terwijl ze de kwaliteit van het zorgtraject bepalen.
Overdracht van het medisch dossier: een vaak verwaarloosde verplichting
Wanneer men van behandelend arts verandert, berust de continuïteit van de zorg op één specifiek punt: de overdracht van het medisch dossier aan de nieuwe arts. De medische deontologische code, met name artikel 47, verplicht de vertrekkende arts om deze overdracht te vergemakkelijken, mits de patiënt hierom vraagt.
Aanrader : Ontdek de verfijnde wereld van ambachtelijke gastronomie en uitzonderlijke smaken
In de praktijk variëren de reacties hierover. Sommige praktijken sturen het dossier binnen enkele dagen, terwijl anderen wekenlang niets doen zonder herinnering. De patiënt heeft echter het recht om direct toegang te krijgen tot zijn dossier en een kopie ervan te verkrijgen. Als de arts weigert of traagt, kan men de provinciale commissie voor verzoening of de Orde der Artsen inschakelen.
Om beter te begrijpen wat de verplichtingen van een behandelend arts zijn op En Pleine Santé, moet men onderscheid maken tussen wat onder de volksgezondheidswetgeving, de deontologische code en de overeenkomsten met de Ziekteverzekering valt, aangezien deze drie kaders elkaar overlappen.
Aanrader : Ontdek de fascinerende oorsprongen van Moustafa El Oudi en Marwa Cheikh
Behandelend arts en informatieplicht naar de patiënt
De informatieplicht beperkt zich niet tot het aankondigen van een diagnose. De behandelend arts moet duidelijk de prognose, de beschikbare behandelingsopties en de risico’s die aan elke optie verbonden zijn uitleggen. De patiënt moet in staat zijn om een vrije en geïnformeerde toestemming te geven voor elke medische handeling of voorschrift.
Deze plicht omvat ook preventie. Een behandelend arts die een diabetische patiënt volgt, moet deze bijvoorbeeld informeren over de regelmatige screenings die moeten worden uitgevoerd (oogonderzoek, nierfunctieonderzoek) en ervoor zorgen dat deze onderzoeken goed zijn ingepland in het zorgtraject.
In geval van een geschil is het aan de arts om te bewijzen dat hij de patiënt goed heeft geïnformeerd. De bewijslast ligt bij de zorgprofessional, niet bij de patiënt. Een eenvoudig mondeling gesprek is niet altijd voldoende om dit bewijs te leveren, wat het belang onderstreept voor de arts om de gegeven informatie in het medisch dossier te documenteren.
Coördinatie van het zorgtraject: wat de behandelend arts echt moet doen
De behandelend arts wordt aangeduid als de spil van het gecoördineerde zorgtraject. Concreet betekent dit dat hij doorverwijst naar de juiste specialisten, de resultaten van onderzoeken samenvat en de algehele behandeling aanpast. Zonder deze coördinatie loopt de patiënt het risico op tegenstrijdige voorschriften of overbodige onderzoeken.
Deze verantwoordelijkheid houdt ook een rationeel gebruik van het gezondheidssysteem in. De recente parlementaire werkzaamheden over medische woestijnen benadrukken dat de behandelend arts een doordacht gebruik van gespecialiseerde consulten en ziekenhuisnoodgevallen moet aanmoedigen, door alleen de werkelijk noodzakelijke handelingen voor te schrijven.
Hier zijn de concrete acties die worden verwacht in het kader van deze coördinatie:
- Een verbindende brief opstellen bij elke doorverwijzing naar een specialist, met de relevante geschiedenis van de patiënt en de specifieke vragen die aan de collega zijn gesteld.
- De ziekenhuisverslagen en de onderzoeksresultaten centraliseren in het medisch dossier, en deze vervolgens bespreken met de patiënt tijdens het vervolgconsult.
- Het medische synthese-document minstens één keer per jaar bijwerken voor patiënten met chronische aandoeningen.
Medisch geheim en beëindiging van de zorg: de grenzen van de behandelend arts
Het beroepsgeheim is van toepassing op alle informatie die wordt verzameld in het kader van de zorgrelatie, ook ten opzichte van de familie van de volwassen patiënt. Een arts mag medische informatie aan een naaste alleen communiceren met de expliciete toestemming van de patiënt, behalve in noodsituaties of wanneer de patiënt niet in staat is zijn wil te uiten.
De behandelend arts kan ook de zorg beëindigen, maar niet zomaar. Artikel 47 van de medische deontologische code regelt deze beëindiging. De aanvaarde redenen zijn beperkt: pensionering, verhuizing van de arts, langdurige onenigheid, agressief gedrag, herhaaldelijke afwezigheid bij afspraken of verzoeken die in strijd zijn met de medische ethiek.
In alle gevallen moet de arts de patiënt voldoende tijd geven om een nieuwe arts te vinden en de continuïteit van de zorg tijdens deze overgang waarborgen. Een abrupte beëindiging van de zorg zonder voorafgaande kennisgeving vormt een deontologische fout.
Medische aansprakelijkheid bij fouten: wat de wet voorziet
De aansprakelijkheid van de behandelend arts kan op verschillende terreinen worden ingeroepen. In het burgerlijk recht kan een patiënt die schade lijdt door een foutieve diagnose, een gebrek aan informatie of een vertraging in de behandeling schadevergoeding eisen. Het bewijs van de fout, de schade en de causaliteit tussen beiden blijft noodzakelijk.
Op disciplinair vlak kan de Orde der Artsen een arts sanctioneren die zijn deontologische verplichtingen niet naleeft. De sancties variëren van een waarschuwing tot tijdelijke of definitieve uitsluiting van de uitoefening.
Een vaak onbekend punt: de behandelend arts is niet gebonden aan een resultaatverplichting, maar aan een middelenverplichting. Hij moet de actuele medische kennis en de beschikbare middelen inzetten om zijn patiënt te behandelen, zonder de genezing te garanderen. Dit onderscheid is bepalend bij de beoordeling van een fout door de rechtbanken.
De verplichtingen van de behandelend arts vormen een samenhangend geheel dat de patiënt beschermt in elke fase van het zorgtraject, van het eerste consult tot een eventuele beëindiging van de zorg. Het kennen van deze regels stelt ook in staat te weten wanneer en hoe te reageren als het kader niet wordt gerespecteerd.